Wstęp
Feliks Kozubowski był jednym z wielu bohaterów II Rzeczypospolitej, który oddał swoje życie w obronie ojczyzny podczas tragicznych wydarzeń września 1939 roku. Urodził się 7 lutego 1894 roku na Litwie. Jego kariera wojskowa obejmowała służbę w armii rosyjskiej, a później w Wojsku Polskim. Jako major piechoty, Kozubowski miał do odegrania kluczową rolę w bitwie o Sochaczew, gdzie wykazał się nie tylko odwagą, ale również umiejętnościami dowódczymi. Artykuł ten przedstawia jego życie, służbę wojskową oraz upamiętnienie jego osoby.
Wczesne lata i służba w armii
Feliks Kozubowski rozpoczął swoją karierę wojskową we wczesnych latach młodości, służąc w armii rosyjskiej. W 21 zapasowym baonie w Kursku zdobywał pierwsze doświadczenia wojskowe, które z pewnością wpłynęły na jego dalszą karierę. Po pewnym czasie został kadetem w 2 Szkole Podchorążych w Kijowie, a następnie trafił do 1 Dywizji Strzelców Polskich. W 1917 roku awansował na podporucznika, a nieco później na porucznika. Jego determinacja i zdolności przywódcze szybko zostały dostrzegane przez przełożonych.
3 maja 1922 roku Feliks Kozubowski został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i zajął 1579. lokatę w korpusie oficerów piechoty. W 1923 roku pełnił funkcję dowódcy II batalionu szkolnego w Centralnej Szkole Podoficerów Zawodowych Piechoty Nr 1 w Chełmnie, pozostając jednocześnie oficerem nadetatowym 84 pułku piechoty w Pińsku. Jego kariera rozwijała się intensywnie, co umożliwiło mu dalsze awanse oraz zdobycie doświadczenia dowódczego.
Kariera wojskowa i awans
W latach 1924-1928 Kozubowski służył w 42 pułku piechoty w Białymstoku, gdzie zdobywał cenne doświadczenie oraz doskonalił swoje umiejętności dowódcze. Jego oddanie służbie oraz profesjonalizm zostały docenione, co doprowadziło do awansu na majora, który miał miejsce 27 stycznia 1930 roku. Awans ten wiązał się z przyznaniem mu starszeństwa od 1 stycznia 1930 roku oraz zajęciem 66. lokaty w korpusie oficerów piechoty.
W kolejnych latach major Kozubowski pełnił różne funkcje, a w 1932 roku służył w Wojskowym Instytucie Przeciwgazowym w Warszawie. Jego wiedza i doświadczenie były nieocenione w przygotowaniach do nadchodzących wyzwań wojennych. Czas ten miał ogromne znaczenie dla przyszłości Polski, która już niedługo miała stanąć przed najtrudniejszym sprawdzianem swojego istnienia – wojną z hitlerowskimi Niemcami.
Kampania wrześniowa i bitwa o Sochaczew
Wrzesień 1939 roku był czasem dramatycznych wydarzeń dla Polski. Feliks Kozubowski dowodził II batalionem 18 pułku piechoty (26 DP) ze Skierniewic podczas kampanii wrześniowej. Jego umiejętności dowódcze były wystawiane na próbę podczas bitwy nad Bzurą, która miała miejsce od 13 do 15 września.
W godzinach rannych 13 września jego batalion zluzował III/144 pp (rez.) oraz 67 batalion saperów na wschodnim brzegu Bzury, broniąc przedmościa Sochaczewa. Początkowo udało mu się wycofać z miasta na rozkaz płk dypl. Tadeusza Parafińskiego, jednak już po kilku godzinach rozpoczął natarcie na Sochaczew, odrzucając nieprzyjaciela, który obsadził miasto.
Walki o Sochaczew były niezwykle zacięte i trwały przez około dwie i pół doby. W tym czasie batalion Kozubowskiego poniósł ogromne straty – aż 80% stanu osobowego uległo zniszczeniu. Mimo to major nie poddawał się i kontynuował walkę z determinacją, starając się utrzymać pozycje swojego oddziału aż do ostatnich chwil.
Śmierć i upamiętnienie
Niestety, tragiczny los spotkał Feliksa Kozubowskiego rankiem 15 września. Zginął trafiony serią pocisków z karabinu maszynowego podczas wycofywania się z miasta na przeprawie pontonowej przez Bzurę. Jego poświęcenie dla ojczyzny pozostało niezatarte w pamięci tych, którzy go znali oraz żołnierzy walczących u jego boku.
Pochowany został razem ze swoimi żołnierzami na Cmentarzu św. Wawrzyńca w Sochaczewie. Wiele lat po jego śmierci szczątki majora Kozubowskiego oraz dwóch nieznanych żołnierzy Wojska Polskiego zostały ekshumowane na zlecenie Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN. Uroczysty pogrzeb odbył się 6 września 2019 roku, a szczątki żołnierzy znalazły swoje miejsce w nowym grobie stworzonym z inicjatywy Muzeum Ziemi Sochaczewskiej oraz Pola Bitwy Nad Bzurą.
Odznaczenia i wyróżnienia
Feliks Kozubowski został odznaczony wieloma medalami i wyróżnieniami za swoje zasługi dla ojczyzny. Wśród nich znajduje się Krzyż Niepodległości nadany mu 13 września 1933 roku oraz Krzyż Walecznych. Ponadto otrzymał Złoty Krzyż Zasługi (18 marca 1932), Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 oraz Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.
Jego wkład do historii Polski nie ogranicza
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).