Wstęp
Helene Schlanzowsky-Grekowska, urodzona 5 lipca 1813 roku w Wiedniu, była jedną z najwybitniejszych tancerek baletowych XIX wieku. Pochodząca z austriackiej dynastii baletowej o polskich korzeniach, zdobyła uznanie na europejskich scenach, stając się primabaleriną w renomowanych teatrach. Jej kariera obejmowała zarówno występy w Wiedniu, jak i Neapolu, gdzie zyskała status „prima balerina di merito distinto”. Pomimo licznych sukcesów artystycznych, życie osobiste Helene było pełne wyzwań, co miało wpływ na jej karierę i relacje rodzinne. Artykuł ten przybliży sylwetkę tej niezwykłej artystki oraz jej wpływ na świat baletu.
Pochodzenie i wczesne lata
Helene Schwanzowsky pochodziła z rodziny o głębokich tradycjach baletowych. Jej dziadek, Franz Joseph Schlanzowsky, był solistą wiedeńskiego baletu Hoftheater w drugiej połowie XVIII wieku. Jego syn, Karl Schlanzowsky, również tancerz i baletmistrz, był ojcem Helene oraz jej brata Josepha. Rodzina Schlanzowsky miała długą historię związku z tańcem, co niewątpliwie wpłynęło na rozwój talentu Helene. Już jako dziecko pokazywała swoje umiejętności taneczne pod okiem ojca oraz słynnego francuskiego baletmistrza Louisa-Antoine’a Duporta.
Helene rozpoczęła swoją karierę taneczną w 1829 roku, kiedy to dołączyła do zespołu Theater am Kärntnertor w Wiedniu. Wysoka jakość jej występów szybko przyniosła jej uznanie publiczności i krytyków. W 1831 roku, dzięki wsparciu Duporta, została primabaleriną tego teatru. Jej talent i technika tańca, zwłaszcza na puentach, zaczęły przyciągać uwagę zarówno lokalnej widowni, jak i zagranicznych artystów.
Primabalerina w Wiedniu
W ciągu swojej kariery w Wiedniu Helene występowała w licznych baletach, przyciągając uwagę swoją gracją oraz technicznymi umiejętnościami. Mimo że nie była uznawana za typową piękność sceny, jej wyrazistość i talent sprawiły, że stała się jedną z najważniejszych postaci w wiedeńskim balecie. Publiczność jednak bardziej ceniła zagraniczne tancerki, co stwarzało dla niej trudności w zdobywaniu większego uznania. W 1864 roku austriacki historyk Ferdinand Ritter von Seyfried podkreślił, że Helene miała wszystkie cechy wielkiej tancerki, ale brakowało jej cudzoziemskiego statusu.
Kreacje wiedeńskie
W ciągu swojej kariery w Wiedniu Helene miała okazję występować w wielu znaczących produkcjach. Jej kreacje obejmowały m.in. „Chinesisches pas de cinq”, „Pas de dix” oraz „Die Braut”. Wiele z tych występów było wyróżnianych przez choreografów tamtego okresu i stały się istotnym elementem wiedeńskiego repertuaru baletowego.
Na scenach europejskich
Po zakończeniu współpracy z Theater am Kärntnertor Helene postanowiła kontynuować swoją karierę jako artystka niezależna. W 1836 roku opuściła Wiedeń i rozpoczęła tournée po Europie, występując na scenach największych miast — Mediolanie, Paryżu, Berlinie czy Moskwie. Jej popularność rosła z każdym kolejnym występem, a jej umiejętności taneczne były chwalone przez krytyków.
Ślub w Warszawie
W czerwcu 1837 roku Helene przyjechała do Warszawy na gościnne występy. To właśnie tam poznała Mikołaja Grekowskiego — warszawskiego tancerza i pedagoga baletu. Po serii wspólnych występów na scenie Teatru Wielkiego para zakochała się w sobie i pobrała 12 września 1837 roku. Ich związek miał wpływ na dalszy rozwój kariery Helene.
Primabalerina w Neapolu
W latach 1842-1848 Helene Grekowska zdobyła tytuł „prima balerina di merito distinto” w Real Teatro San Carlo w Neapolu. W tym czasie tańczyła główne partie taneczne w przedstawieniach choreograficznych takich jak „Castore e Polluce” czy „La conquista del Messico”. Jej umiejętności taneczne były wysoko cenione przez publiczność i krytyków.
Mimo odniesionych sukcesów osobistych życie Helene nie było wolne od problemów. Wydarzenia Wiosny Ludów w 1848 roku doprowadziły do znacznych strat finansowych — wiele z jej majątku zostało zniszczone podczas zamachów rewolucyjnych.
Kreacje neapolitańskie
W Neapolu Helene miała okazję zaprezentować swoje umiejętności taneczne w wielu znaczących rolach stworzonych specjalnie dla niej przez znanych choreografów tamtego okresu. Jej popisy obejmowały m.in. „La generosità fraterna” oraz „Ifigenia in Aulide”, co przyczyniło się do dalszego wzmacniania jej pozycji jako wybitnej artystki.
Po karierze
Po zakończeniu kariery artystycznej Helene powróciła do Wiednia, gdzie spędziła ostatnie lata swojego życia. Mimo rozłąki z mężem Mikołajem Grekowskim ich dzieci pozostały blisko związane z matką. Syn Mikołaj junior kontynuował tradycje muzyczne rodziny jako chórzysta w wiedeńskim teatrze operowym.
Helene Grekowska zmarła 14 listopada 1897 roku w Wiedniu. Jej życie to nie tylko historia wielkiej artystki baletowej, ale także opowieść o determinacji i sile charakteru wobec przeciwności losu.
Zakończenie
Helene Schlanzowsky-Grekowska pozost
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).