Papirus 69 – Wczesny Rękopis Nowego Testamentu
Papirus 69, znany również pod numerem katalogowym {displaystyle {mathfrak {P}}^{69}}, jest jednym z najwcześniejszych znanych greckich rękopisów Nowego Testamentu. Datowany na III wiek, papirus ten zawiera fragmenty Ewangelii według Łukasza i stanowi ważny element w badaniach nad wczesnym tekstem chrześcijańskim. Jego odkrycie oraz analiza tekstu dają nam wgląd w rozwój tradycji biblijnej oraz różnorodność przekazów tekstowych, które istniały w pierwszych wiekach chrześcijaństwa.
Opis Papirusa 69
Papirus 69 to fragment jednego z kodeksów, który zachował się w postaci karty o wymiarach około 15 cm na 25 cm. Zawiera on tekst Ewangelii Łukasza, konkretnie fragmenty rozdziału 22, a mianowicie wersety 41, 45-48 oraz 58-61. Tekst został zapisany w dwóch kolumnach na stronę, co wskazuje na umiejętności skryby, który był wprawiony w pisaniu dokumentów. Kształty liter w tym rękopisie wykazują podobieństwo do innych wczesnych papirusów, takich jak P. 1.
W tekście Papirusa 69 zastosowane są nomina sacra — terminy święte pisane w formie skrótów (np. ΙΗΝ dla Jezusa). Dodatkowo liczba „12” zapisana jest jako ΙΒ. Tego typu praktyki były powszechne wśród kopistów biblijnych, co świadczy o ich dbałości o szczegóły i tradycję tekstową.
Tekstualna Charakterystyka Papirusa
Tekst zapisany w Papirusie 69 reprezentuje zachodnią tradycję tekstualną Nowego Testamentu. Kurt Aland, jeden z czołowych badaczy tekstów biblijnych, określił ten rękopis jako „wolny” i zaklasyfikował go do kategorii IV. Uznano go za prekursora Kodeksu Bezy, jednakże Papirus 69 wykazuje także istotne różnice tekstowe. Zawiera on trzy warianty typowe dla Kodeksu Bezy, ale jednocześnie posiada aż osiem wariantów, które są z nim niezgodne. To osłabia tezę o bliskim związku między tymi dwoma rękopisami.
Jednym z interesujących aspektów Papirusa 69 jest brak fragmentu Łk 22,42-45a, który opisuje krwawy pot Jezusa. Jest to jeden z najwcześniejszych znanych rękopisów Nowego Testamentu, które nie zawierają tego tekstu obok takich dokumentów jak P.75 oraz Kodeks Synajski czy Watykański. Dodatkowo Papirus 69 zawiera unikalny wariant w Łk 22,61, który sugeruje, że Piotr spogląda na Jezusa — co stanowi odmienność od innych rękopisów.
Historia i Odkrycie Papirusa
Paleograficznie Papirus 69 datowany jest na III wiek przez Instytut Nowego Testamentu (INTF). Philip Comfort datował go na połowę III wieku na podstawie podobieństw do innych rękopisów papirusowych. Rękopis został odkryty w Oksyrynchos, starożytnym mieście egipskim znanym z wielu ważnych znalezisk archeologicznych związanych z literaturą i religią. Na liście znalezionych tam rękopisów zajmuje pozycję 2383.
Pierwsza publikacja tekstu miała miejsce w 1957 roku dzięki E.G. Turnerowi. Od tego czasu Papirus 69 był przedmiotem badań wielu badaczy, takich jak Claire Clivaz czy Peter M. Head. Współcześnie rękopis przechowywany jest w Sackler Library w Oksfordzie i cytowany jest w krytycznych edycjach greckiego Nowego Testamentu, takich jak NA27 oraz UBS4.
Znaczenie Papirusa dla Krytyki Tekstualnej
Papirus 69 ma znaczenie nie tylko jako przykład wczesnego rękopisu Nowego Testamentu, ale także jako element dyskusji nad historią tekstualną Ewangelii według Łukasza. Jego unikalne warianty oraz brak niektórych wersów mogą wskazywać na różnorodność tradycji tekstualnych obecnych we wczesnym chrześcijaństwie. Claire Clivaz zauważyła możliwość traktowania Papirusa jako świadka Marcjonistycznej Ewangelii Łukasza, co wzbudziło kontrowersje i różne opinie pośród badaczy.
Peter M. Head wskazał jednak na trudności związane z obroną tej tezy oraz potrzebę dalszych badań nad kontekstem historycznym oraz redakcyjnym tego rękopisu. Dyskusja nad jego pochodzeniem oraz miejscem w historii przekazu biblijnego trwa nadal i pokazuje dynamiczny charakter badań nad starożytnymi tekstami.
Zakończenie
Papirus 69 stanowi cenny wkład do badań nad Nowym Testamentem i ewangeliczną tradycją tekstową. Jego odkrycie oraz analiza przyczyniają się do szerszego zrozumienia rozwoju chrześcijańskiej literatury oraz różnorodności przekazów biblijnych w pierwszych wiekach naszej ery. Dzięki badaniom takim jak te prowadzone nad Papirusem 69 możemy lepiej poznać kontekst historyczny oraz teologiczny powstawania Ewangelii i ich wpływ na kształtowanie się doktryn chrześcijańskich.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).